ಮರ್ಚೆಡ್ ಡೇಸ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ|ಗಂಗಾವತಿ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಗಳು. ಆದರೆ, ದೀಪಾವಳಿ ಅಥವಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶಾಪಿಂಗ್ (ಚಿನ್ನ, ಬಟ್ಟೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕ್ರೌಡ್ಫಂಡಿಂಗ್ (Crowdfunding) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಳಮಟ್ಟದ ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳವರೆಗೆ ನಗದು ಹರಿವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ 10-11 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹25,000 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹35,000 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳು.
ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಂದಾಜು 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪೆಂಡಾಲ್ಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕ ಸಂಘಗಳು ಚಂದಾ (Crowdfunding), ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ (Sponsorships) ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಹಬ್ಬದ ನಿಧಿಯು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಹೂವಿನ ಬೆಳೆಗಾರರು, ಶಾಮಿಯಾನ-ಲೈಟಿಂಗ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಸಾರಿಗೆ ಚಾಲಕರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ವಲಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆ (ಪಾಲು) ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆ | ಮಣ್ಣು, ಬಣ್ಣ, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕೂಲಿ | ~15%
ಮಂಟಪ & ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ | ಶಾಮಿಯಾನ, ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಟಿಂಗ್, ಜನರೇಟರ್ | ~25%
ಹೂವು, ಹಣ್ಣು & ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿ | ರೈತರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ | ~20%
ಆಹಾರ & ಪ್ರಸಾದ (ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್) | ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು, ದಿನಸಿ, ನಿರಂತರ ಅನ್ನದಾನ | ~20% | ಸಾರಿಗೆ, ಭದ್ರತೆ & ಈವೆಂಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆ | ವಾಹನ ಬಾಡಿಗೆ, ವಿಸರ್ಜನಾ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಡ್ರಮ್ಸ್/ವಾದ್ಯ ಮೇಳ | ~20%
ದೀಪಾವಳಿಯ ಖರೀದಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತ (ಬಟ್ಟೆ, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು). ಆದರೆ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಹಣವು ಪೆಂಡಾಲ್, ಅನ್ನದಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪುನರ್ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಜಿಎಸ್ಟಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಣ್ಣ ರೈತರು, ಬೀದಿಬದಿ ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವರ್ಷದ ಗರಿಷ್ಠ ಆದಾಯ ಈ 10 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂಬೈನ ‘ಲಾಲ್ಬಾಗ್ಚಾ ರಾಜಾ’ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗಣೇಶ ಮಹಾಸಭೆಗಳು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಣಕಾಸು ಹಾಗೂ ವಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಟುವಟಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನೆಯು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ತಳಮಟ್ಟದ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಶಕ್ತ ಎಂಜಿನ್ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರಿಯ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.